İlaçsız Tüp Bebek

İlaçsız tüp bebek (in vitro maturasyon) uygulamasının esas amacı normal tüp bebek uygulamasında kullanılan ilaçlara karşı aşırı hassasiyey gösteren hastaları komplikasyonlardan korumaktır. Normal tüp bebek (IVF veya ICSI) uygulamalarında kullanılan ilaçlar polikistik over sendromu hastalarında yumurtalıkların aşırı uyarılması neticesinde nadiren OHSS (ovaryen hiperstimulasyon sendromu) oluşumuna neden olabilir, ilaçsız tüp bebek tedavisinde yumurtalıkları uyarak bu ilaçlar kullanılmadığı için bu risk ortadan kalkar.

Tüp bebek tedavi aşamalarına buraya tıklayarak ulaşabilrisiniz. İlaçsız tüp bebek tedavisinde bu linkte belirtilen ikinci aşama yani yumurtalıkların uyarılması aşaması uygulanmaz. Bunun dışındaki bütün aşamalar aynıdır.

İlaçsız tüp bebek tedavi uygulaması ne kadar sürer?
İkinci aşama uygulanmadığı için ilaçsız tüp bebek uygulaması daha kısa sürer, ortalama 10 gün alır. Normal ilaçlı uygulanan tüp bebek tedavisi ortalama bir ay kadar sürmektedir.

İlaçsız tüp bebek maliyeti:
Tüp bebek tedavisinde kullanılan yumurtalıkları uyarıcı iğne tedavilerindeki ilaçlar genel olarak pahalı ilaçlardır. İlaçsız tüp bebek tedavisinde ilaç kullanılmaması nedeniyle maaliyet daha düşük olmaktadır.

İlaç uygulanmadan nasıl yumurta elde edilir?
Burada ilaç uygulanmadığı için kadının normal adet döngüsünde kendiliğinden oluşan yumurta hücresi toplanır. Uygun kültür ortamına yerleştirilen yumurta hücresi daha sonra erkekten alınan sperm ile döllenme işlemine tabi tutulur. Döllenme işlemi mikroenjeksiyon (ICSI) yöntemi ile gerçekleştirilir.

İlaçsız tüp bebek yaptıranlarda gebelik oranları:
İlaçsız tüo bebek yönteminde gebelik elde etme şansı normal tüp bebek kadar yüksek değildir. Bu nedenle b yöntemin esas amacı ilaçlara karşı hassasiyet göstren hastaları koruyabilmesidir.

Yapay Rahim

Tüp bebek uygulamalarında anne ve baba üreme hücrelerinden elde edilen embriyolar yapay bir ortam içerisinde bir süre büyümeye bırakılır ve daha sonra bu ortamdan alınarak anne rahmine yerleştirilir. Endometrial ko-kültür uygulamasında rahim içinden alınan çok az miktarda doku örneği laboratuvar koşullarında üretilerek yapay bir rahim içi dokusu oluşturulur. Bu uygulamada amaç embriyolar için normal tüp bebek uygulamalarında kullanılan yapay ortama göre daha uygun bir ortam sağlamaktır. Co-culture ile sağlanan ortam embriyonun gelişmesi için uygun proteinler ve büyüme faktörleri bulundurur ve daha sonra anne rahmine yerleştirildiğinde embriyonun daha iyi tutunmasını sağlar. Normal tüp bebek uygulamalarında kullanılan yapay ortamlarda bu proteinler ve büyüme faktörleri az miktarda bulunur. Bu nedenle tekrarlayan tüp bebek uygulamalarına rağmen başarı elde edilemeyen olgularda co-culture (yapay rahim) uygulamasıyla tüp bebek denenmesi faydalı olabilmektedir. Bu ko-kültür ortamında yaklaşık 5 gün bekletilen embriyo daha sonra anne rahmine konulmaktadır. Yani ülkemizde yapay rahim diye isimlendirilse de aslında tamamen anne rahminin yerine geçen bir uygulama değildir, embriyolar bu ortamda sadece kısa bir süre kaldıktan sonra anne rahmine transfer edilirler.

Co-culture içerisinde yaklaşık 5 gün kalan embriyo anne rahmine tutunmasını sağlayacak bazı proteinler üretir. Bu sayede tüp bebek başarısı artabilir. Endrometrial co-culture oluşturmak için anne rahminin iç tabakasından (endometriumdan) adetin 20 – 25’inci günleri arasında doku örneği alınır. Co-culture uygulaması özel teknikler ve alt yapı gerektirdiğinden şu an için çok az merkezde uygulanmaktadır.

Spiral Nedir ?

Spiral gebelikten korunmak amacıyla rahim içerisine yerleştirilen T şeklinde bir alettir. Günümüzde bakır içeren rahim içi araçlar en çok kullanılanlardır. Bunların dışında progesteron hormonu (levonorgestrel) içeren rahim içi araçlar da vardır.
Adet kanamasının hemen sonrasında veya gebelik olmadığı kesinse herhangi bir günde uygulanabilir. Aktif vaginal enfeksiyonu, aşırı akıntısı olanlara takılmamalıdır.

İdeal koruyuculuk süresi bakırlı olanlarda 10 yıl, hormonlu olanlarda 5 yıldır. Rahim içi aracı olanların yıllık doktor muayenesi olması gerekir.

Rahim içi araca bağlı olarak kadınlarda aşırı adet kanamaları, ara kanamalar, kasık ağrıları görülebilir.
Progesteron (levonorgestrel) hormonu içeren rahim içi araçların standart olanlara göre en önenli avantajı kanama problemlerine yol açmamasıdır. Hatta kanama problemi olanların tedavisinde çok faydalı olurlar.

Spiral (RİA) gebeliği nasıl önler?
– Spermisidal etkilidir.
– İmplantasyonu engeller.
– Endometrial kavitede fibrin ve fagositikk hücreler birikir
– Uterusta prostaglandin salınımını arttırır
– Bakırlı RİA spermin hareketliliğini ve akrozom reaksiyonunu engeller
– Progesteron içeren RİA ovulasyonu engeller (siklusların sadece %15’inde)
– Progesteron içeren RİA servikal mukusu kalınlaştırarak sperm geçişini zorlaştırır

Spiral kullanımı ile ilgili önemli bilgiler:
– Daha önce sezaryen yada myom v.b ameliyat geçirenler spiral kullanabilir.
– Sigara içenler hem bakırlı hem de progesteron hormonu içeren spiralleri kullanabilir.
– Doğumsal rahim anomalisi olanlara spiral uygulanmamalıdır.
– Kalp-damar hastalıkları yönünden riskli olanlar hem bakırlı hem de hormonlu spiralleri kullanabilir.
– Hipertansiyon (tansiyon yüksekliği) olanlar bakırlı ve hormonlu spiralleri kullanabilir.
– Damar tıkanıklığı geçirmiş olanlar bakırlı ve hormonlu spiralleri kullanabilir.
– Kalp krizi ve beyin damar tıkanıklığı (inme) öyküsü olanlar bakırlı ve hormonlu spiralleri kullanabilir.
– Kolesterol, lipid yüksekliği olanlar bakırlı ve hormonlu spiralleri kullanabilir.
– Migreni olanlar bakırlı ve hormonlu spiralleri kullanabilir.
– Dismenoresi olan (ağrılı adet görme) hastalara da spiral uygulanabilir. Bakırlı spiraller bazen dismenorenin artmasına sebep olabilirler. Hormonlu spiraller ise genellikle dismenoreyi azaltırlar.
– Memede iyi huylu kist v.b hastalıklar bulunmsı bakırlı ve hormonlu spiraller için engel teşkil etmez.
– Myomu olan hastalarda myom rahim iç yüzeyini bozmuyorsa (kavite distorsiyonu yoksa) spiral uygulanabilir.
– Akut PID (pelvik inflamatuar hastalık), akut servisit ve vajinit varlığında spiral uygulanmamalıdır.
– Daha önce pelvik inflamatuar hastalık (PID, pelvik enfeksiyon) geçirenlerde spiral uygulanmamalıdır.
–  Son 3 ay içerisinde postpartum endometrit veya septik abortus geçirenlerde RİA uygulanmamalıdır.
– Cinsel yolla bulaşan hastalıklar açısından riskli grupta bulunan kişilere (birden fazla partneri olanlar gibi) spiral önerilmez.
– Genital aktinomiköz varlığında RİA uygulanmaz.
– Diyabet (şeker hastalığı) bakırlı veya hormonlu spiraller için engel teşkil etmez.
– Troid (guatr) veya safra kesesi hastalıkları olanlar bakırlı veya hormonlu spiraller kullanabilir.
– Viral hepatiti olanlar ve taşıyıcılar spiral kullanabilir. Fakat aktif viral hepatit durumunda progesteron hormonu içeren spiral kullanılmamalıdır.
–  Akut karaciğer hastalığı, siroz ve karaciğer tümörü (hepatoselüler adenom, hepatom) olanlar bakırlı spiral kullanabilir. Hormonlu RİA bu hastalarda kullanılmaz.
– Anemi (kansızlık) olanlar spiral kullanabilir.
– Bakırlı spirallerin beraberinde alınan başka ilaçlarla etkileşimi olmaz. Hormon (progesteron) içeren spiraller nadiren ilaç etkileşimi gösterebilir (özellikle hormonal ilaçlar).
– Kendisi veya partneri çok eşli olanlarda spiral kullanılması önerilmez çünkü bu çiftler cinsel yolla bulaşan hastalıklara (ve PID) karşı risk altındadır.
– Bakır allerjisi olanlarda ve Wilson hastalığı varlığında bakırlı RİA kullanılmaz.
– Bilinen veya şüphelenilen meme kanseri varlığında progesteron (levonorgestrel) içeren RİA kullanılmaz.

Spiral doğumdan ne kadar sonra takılabilir?
Doğumdan hemen sonra spiral takılabilir. Doğumdan sonra ilk 48 saatte yada 4 hafta geçtikten sonra takılması önerilir. 48 saat ile 4 hafta arasında kalan sürede uterus perforasyonu (rahimin delinmesi) riski yüksek olduğu için takılmaması önerilir.